Dit doet het koude weer met je lijf

Je lichaam reageert op de koude temperaturen buiten. Vooral je vingers en handen zijn er gevoelig voor.

Bibberen, rillen, gebogen rug, hoofd tussen de schouders. Dat zijn effecten die kou heeft op het lijf.

Maar de reacties zijn niet allemaal negatief. Om je lichaam op temperatuur te houden zul je meer calorieën gaan verbranden. En dus krijgt je stofwisseling een kleine boost. De verwachtingen niet te hoog spannen: het gaat geen kledingmaat schelen.

Het effect op je vingers

Om je lichaam warm te kouden bij koud weer, vernauwen je bloedvaten. Daardoor gaan je vingers tintelen en – echt waar – krimpen ze een klein beetje. Soms heb je het gevoel of je vingers en tenen ‘bevroren’ aanvoelen na een periode in de kou. Er zijn mensen waarbij de vingers (en tenen) verkleuren door de kou; ze worden wit en daarna soms zelfs (donker)paars.

Dat kan dat wijzen op het ‘fenomeen van Raynaud’ (ook wel ziekte van Raynaud of syndroom van Raynaud genoemd). Dat is een tijdelijke verkramping van de kleine bloedvaatjes in het lichaam, waardoor de bloedtoevoer daar afneemt. Het fenomeen van Raynaud heeft meestal drie fasen. Het begint met een witte verkleuring van de huid, gevolgd door een blauwe verkleuring. Wanneer de doorbloeding daarna weer op gang komt, dan wordt de huid rood. Dit geeft vaak een gloeiend/tintelend gevoel in de vingers of de tenen. Tijdens een dergelijke aanval voelen die handen of voeten vaak koud aan en is het gevoel erin verminderd.

Er zijn twee varianten van het fenomeen van Raynaud:

Fenomeen één

Het wordt primair genoemd wanneer de klachten op zichzelf staan. Deze variant komt verreweg het meeste voor en ontstaat al op jonge leeftijd. Naarmate je ouder wordt kunnen de klachten verminderen of zelfs helemaal over gaan. Behalve het vervelende gevoel of de pijn, kan deze vorm van Raynaud geen kwaad en raken de bloedvaten van de vingers of tenen niet beschadigd.

Fenomeen twee

Secundair is de benaming wanneer het fenomeen van Raynaud onderdeel uitmaakt van een onderliggende ziekte, of wanneer het wordt veroorzaakt door gebruik van bepaalde medicatie. Denk daarbij aan bètablokkers. Ziektes waar Raynaud het gevolg van kan zijn, zijn veelal auto-immuunziekten die schade aan de vaten veroorzaken. Mede afhankelijk van het beloop van de onderliggende ziekte kunnen na verloop van tijd zweertjes en wondjes ontstaan aan de vingers die erg pijnlijk kunnen zijn.

Bij de secundaire vorm kan het fenomeen van Raynaud optreden zonder contact met kou en/of koude voorwerpen. Roken kan de klachten vaak doen verergeren.

Binnenkort meer effecten van de kou op je lichaam.