Parijs, donderdagmiddag. In het hart van het Jean Paul Gaultier-hoofdkwartier hangt de geur van nostalgie, latex en iets dat het midden houdt tussen aftershave en herinnering. De aanleiding: And Gaultier Created Man – Le Male: Past, Present, Future, een vierdaagse tentoonstelling (van 12 tot en met 15 juni) ter ere van het dertigjarig bestaan van Le Male — het parfum dat sinds 1995 meer heeft betekend voor queer zichtbaarheid dan menig beleidsnota.
Hoe vat je een geur samen die tegelijk matroos, fantasie én symbool is geworden? Gaultier doet dat, vanzelfsprekend, op zijn eigen manier: met kunst, ironie en onverwachte zachtheid.
De geur van ongehoorzaamheid
Toen Jean Paul Gaultier in 1995 Le Male lanceerde, verstopte hij mannelijke seksualiteit in een metalen torso. Marinière-strepen. Lavendel. Vanille. Munt. Zweet. Het rook naar barbershop, zeebries en cruisingspot tegelijk. De flacon – gehuld in een industrieel blikje – was oorspronkelijk een budgetoplossing, maar groeide uit tot designicoon. Evenveel kunst als geur. Evenveel signaal als stijl.
Deze schandalig intense geur is ook van Jean Paul Gaultier.
De tentoonstelling koos geen museale opstelling, maar een olfactorisch parcours in drie delen: topnoot, hartnoot, basisnoot. Geen tijdlijn, maar zintuiglijke ruimtes die geur vertaalden naar materiaal, geluid en beweging.
Fluïde fragiliteit
Een van de krachtigste werken bevond zich in de toiletten van het HQ. Kunstenaar Pepo Moreno installeerde daar fragiele torso’s, gemaakt van kraftpapier. Zonder hoofden, maar vol lichaam. “De toiletten zijn de meest intieme publieke ruimte die we kennen,” zegt Pepo. “En Madame Pipi – de vrouwen die er jarenlang werkten – zijn stille queer-iconen.”
De torso’s hangen als schimmen van verlangen. Ze fluisteren, in plaats van te schreeuwen. De keuze voor het toilet is een tedere daad van rebellie: een eerbetoon aan ruimtes waar fluïditeit en identiteit zich onopvallend tonen. Een echo van Gaultier’s eigen visie.
Comfort in herhaling
Designer Harry Nuriev stelde daar iets anders tegenover: een installatie van blikjes. Niet willekeurig, maar van Le Male-flacons. Ze vormen muren, ritmes, patronen. Twee stoelen bij een haard. Ogenschijnlijk simpel, maar vol lagen.
“De blikken zijn als Warhols soepblikken,” zegt hij. “Alledaags, maar iconisch. Een ode aan transformatie.” Zijn ruimte voelt als een industriële kapel. Comfort, connectie, recycling en herhaling: thema’s die ook in Le Male zelf schuilgaan.
Le Male is niet één man
De tentoonstelling maakte duidelijk: Le Male was nooit de mannelijke tegenhanger van Classique. Geen binaire rolverdeling, maar een fluïde entiteit. Matroos, muze, verleider. Eén flacon, duizend betekenissen.
Gender wordt niet benoemd, maar vormgegeven. Niet via slogans, maar via installaties. In de ‘basisnoot’ kwamen geur, beeld en geluid samen: video’s, protestmuziek, studentenprojecten, erotische schetsen. En ja, er is ruimte voor jonge makers. Niet als ‘divers talent’, maar als volwaardige stemmen. Geen holle diversiteitscampagne, maar een Gaultier-waardige oefening in vrijheid en durf.
De nieuwe hoofdontwerper van Gaultier komt uit Nederland.
En toch blijft hij hangen
Parfum vervliegt, maar Le Male blijft hangen. Niet vanwege nostalgie, maar dankzij zijn vermogen zich telkens opnieuw uit te vinden.
“Le Male is niet één man,” stelt de expositie. “Hij is velen tegelijk.” En misschien is dat nog altijd het meest radicale aan dit parfum: dat het geen geur is om ergens bij te horen, maar om aan te ontsnappen.
5 Veelgestelde vragen
- Wat was het doel van de tentoonstelling in Parijs?
De expositie And Gaultier Created Man vierde het 30-jarig bestaan van het parfum Le Male met een artistieke en zintuiglijke verkenning van identiteit, geur en vorm. - Wie waren de deelnemende kunstenaars?
Onder anderen Pepo Moreno en Harry Nuriev leverden werken die de thematiek van fluïditeit, herhaling en queer-zichtbaarheid verbeeldden. - Waarom is Le Male zo belangrijk binnen de queer cultuur?
Het parfum brak vanaf 1995 met conventionele genderrollen en werd een symbool van expressie, fluïditeit en ironische esthetiek. - Waar vond de tentoonstelling plaats?
In het hoofdkwartier van Jean Paul Gaultier in Parijs, van 12 tot en met 15 juni 2025. - Is Le Male vandaag nog steeds relevant?
Ja, de geur en zijn iconografie blijven resoneren bij nieuwe generaties, mede dankzij samenwerkingen met hedendaagse kunstenaars en ontwerpers.
