Kunst & vliegwerk: Vliegers in het museum

Vliegeren is ongekend populair. Museum Voorlinden komt deze zomer dan ook met een vlieger-expositie én een vliegerworkshop.

Voorlinden krijgt van 19 juli tot 3 augustus vleugels! De Kite Club – een collectief van kunstenaars en vliegerfanaten rondom Bertjan Pot, Liesbeth Abbenes en Maurice Scheltens – zet zestien dagen lang een clubhuis neer in museum Voorlinden. Ze gaan daar vliegers maken en exposeren; lichtgewicht kunstwerken die bedoeld zijn om de lucht in te gaan.

Alle kites; Kite Club

In het dagelijks leven zijn Bertjan Pot, Liesbeth Abbenes en Maurice Scheltens kunstenaars. Samen hebben ze een uit de hand gelopen hobby: eenlijnsvliegers maken. Deze zomer kun je de Kite Club in actie zien bij Voorlinden met vliegermachines, ratelende naaimachines en vliegers op het landgoed. De Kite Club wordt inmiddels wereldwijd uitgenodigd om hun vliegers te tonen – onlangs nog door Gucci tijdens de Design Week in Milaan.

Zelf meedoen

Het plezier van het maken deelt de Kite Club het liefst met zoveel mogelijk mensen. Daarom kun je bij Voorlinden meekijken hoe ze de vliegers maken en organiseren ze ook een inloopspreekuur. Heb je zelf een vlieger gemaakt die niet lekker vliegt? Neem die mee, dan kijkt de Kite Club of ze het probleem kunnen oplossen.

Naast de Kite Club-vliegers zijn er ook ontwerpen van bevriende kunstenaars als Andreas Samuelsson, Hansje van Halem, Joost Jansen en Simone Post te zien. De club volgt in een lange traditie van kunstenaars die vliegers ontwierpen – dat gaat al terug naar de tijd van Leonardo Da Vinci, maar ook kunstenaars als Karel Appel waagden zich aan het ontwerpen van kunstwerken voor in de lucht.

Maurice Scheltens aan het werk / Voorlinden

Vliegeren is bovendien eeuwenoud – de eerste afbeelding van een vlieger dateert van circa negenduizend voor Christus – en wijdverspreid. Van China tot Brazilië wordt gevliegerd, maar ook Nederland kent een lange traditie van vliegeren. De sporen daarvan zitten nog vervat in gezegden als ‘die vlieger gaat niet op’.

Nederland is al eeuwenlang een echt vliegerland; de allereerste Europese afbeelding van een vlieger stamt uit 1618 en toont vliegerende kinderen in hartje Middelburg. Opvallend is dat vliegeren in Nederland vooral wordt gezien als een activiteit voor kinderen, dit onderscheid wordt elders op de wereld vaak niet gemaakt.

Kite links: Scheltens & Abenes, rechter kite Bertjan Pot / Voorlinden

Geschiedenis

Vliegeren bestaat al sinds ver voor onze jaartelling; op een rotstekening uit 9.500–9.000 v.Chr. in Indonesië staat een vlieger afgebeeld. Vanuit China bereikte de vlieger via handelsroutes en missionarissen in de zevende eeuw Japan, daarna Korea, India en uiteindelijk, pas in de dertiende eeuw, Europa via Marco Polo.

Sinds tweehonderd voor Christus worden vliegers gebruikt voor spionage en militaire doeleinden, bijvoorbeeld om propaganda te verspreiden.

De Kite-Club (foto Ruud Baan) / Voorlinden

Vechtvliegeren

Kite fighting (vechtvliegeren) is populair in Azië, de Verenigde Staten, Suriname en Brazilië. Vliegeraars proberen elkaars touw door te snijden, bijvoorbeeld met mesjes aan de vlieger of een mengsel van lijm en glas aan de lijn.

Symboliek

Vliegers kunnen verschillende symbolische functies hebben, zoals kwade geesten afweren, geluk afdwingen, viering van een geboorte (Japan), onafhankelijkheidsdag (Chili) of feestdagen als Asmaandag (Griekenland) of Pasen (Bermuda).

Kunst & vliegwerk

De vlieger duikt op in talloze schilderijen, prenten, strips en romans, waaronder: De vliegeraar (2003) van Khaled Hosseini en De vlieger (1998) van Maarten ’t Hart, maar ook in spreekwoorden, gedichten en liedjes zoals deze Nederklassieker.

Linker kite: Scheltens & Abbenes, rechter vlieger Bartjan Pot / Voorlinden

Vliegers worden al eeuwen gebruikt om voor wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld voor cartografie en meteorologische metingen. Wubbo Ockels gebruikte aan de TU Delft ook een vlieger om elektriciteit op te wekken.

Voor de allereerste luchtfoto uit 1858 is een vlieger gebruikt. Ook voor de ontwikkeling van het vliegtuig en de eerste trans-Atlantische draadloze radioverbinding is een vlieger gebruikt.

Alle praktische informatie vind je hier.

Meer fijne exposities vind je hier