Iedereen heeft er minstens één: die ene collega of dat ene familielid waarbij je na elk gesprek denkt dat jullie een totaal andere taal spreken. De Zweedse auteur Thomas Erikson probeert in zijn boek Omringd door idioten te verklaren waarom dat zo is, door mensen in te delen in verschillende gedragstypes. Hij gaf ze kleuren. Dat helpt. Soms. Dit zijn de vier gedragstypes:
1// Rood (dominant)
Kern: Rood draait om controle en resultaat. Wat telt is vooruitgang
Zo herken je ze: Ze nemen vanzelf het voortouw, spreken in stelligheden en hebben weinig geduld voor omwegen. Discussies zien ze als obstakels, niet als uitnodigingen.
Waar het misgaat: Wat daadkrachtig begint, voelt voor anderen al snel als dwingend. Meekrijgen en overstemmen liggen dicht bij elkaar.
Wie? Elon Musk (maar ook: Gordon Heuckeroth)
2// Geel (inspirerend)
Kern: Geel zoekt energie, ideeën en contact
Zo herken je ze: Ze praten makkelijk, denken groot en springen van plan naar plan. Hun enthousiasme werkt aanstekelijk en vermoeiend tegelijk.
Waar het misgaat: Structuur is niet hun sterkte kant. Afspraken vervliegen net zo snel als ze zijn gemaakt.
Wie? Humberto Tan.
3// Blauw (correct)
Kern: Blauwe types willen het goed doen. Niet snel, niet gezellig, maar correct.
Zo herken je ze: Ze stellen vragen waar anderen allang door willen. Ze lezen de kleine lettertjes, willen feiten en raken ongemakkelijk van vaagheid. Besluiten worden liever uitgesteld dan overgehaast genomen.
Waar het misgaat: Hun zorgvuldigheid slaat soms om in besluiteloosheid. Terwijl zij nog analyseren, is de rest al afgehaakt
Wie? Jeroen Pauw
4// Groen (stabiel)
Kern: Groen wil rust en harmonie. Niemand hoeft zich buitengesloten te voelen
Zo herken je ze: Ze luisteren aandachtig, stemmen zich af op anderen en zijn loyaal tot het uiterste. Ze zeggen niet snel nee en vermijden conflicten waar mogelijk
Waar het misgaat: Hun meegaandheid wordt soms verward met instemming. Wat ze echt vinden, blijft te vaak onuitgesproken.
Wie? Mark Rutte
Gedrag is relationeel
Samen vormen de vier bovenstaande gedragstypes een eenvoudig model om menselijk gedrag te duiden. Het is geen keiharde waarheid, eerder een hulpmiddel. Daarbij komt dat gedrag niet alleen afhankelijk is van context of stress, maar ook van wie er tegenover je zit. Volgens Erikson bestaat er geen vaste kleur per persoon: mensen laten verschillend gedrag zien bij verschillende mensen. Wie zich bij de één dominant opstelt, kan bij de ander juist meegaand of terughoudend worden.
Gezonder leven? 11 effectieve tips om je gedrag te veranderen.
Herkenning en spiegel
Terwijl je leest, heb je waarschijnlijk al iemand in gedachten. Een collega, een vriend, misschien jezelf — al is dat meestal bij de gunstige eigenschappen. Bij onszelf heet het nuance, bij de ander al snel overdrijving.
Niemand is één kleur, en niemand blijft dat ook. Gedrag ontstaat in contact en verschuift met de relatie. Misschien zijn we dus niet zozeer omringd door idioten, maar door mensen die een andere kleur spreken.
========
Thomas Erikson, Omringd door idioten, uitgeverij HarperCollins – €15
