Er was een tijd, niet eens zo gek lang geleden, dat een voetbalshirt slechts twee opdrukken kende: een clublogo en een merklogo (de trefoil van Adidas, de poema van Puma, het haantje van Le Coq Sportif…). Vanaf 1982, het jaar dat shirtsponsoring in het Nederlandse betaalde voetbal werd ingevoerd, kwam er de naam van een hoofdsponsor bij. Op zich was dat een helder tafereel. Rustgevend ook. Je wist wat je zag. Een shirt was een sportief uniform, geen marktkraam. Maar die tijd ligt ver achter ons, zoals de spelers van het Oostenrijkse TSV Hartberg ons pijnlijk duidelijk maken. Wat daar op het shirt gebeurt, is geen sport, dat is een folder van de Action.
Hoewel, de gemiddelde folder van de Action biedt meer witruimte dan het tenue van deze Oostenrijkse middenmoter. Hoofdsponsor? Ja. Sub-sponsors? Ook. Mouwsponsors, schoudersponsors, broek- en bilsponsors: ze staan erop. Zelfs de oksel lijkt niet meer veilig voor commerciële uitbating. Het doet denken aan de Formule 1-overalls van weleer, waar je zonder problemen een middagje reclamebingo op kon spelen.
Het begon ooit zo onschuldig. In 1973 was het het Duitse Eintracht Braunschweig dat als eerste met een commerciële sponsor op het shirt het veld betrad: Jägermeister. Er ontstond ophef – hoe kon men het heilige clubshirt bezoedelen met drankreclame? De bond sputterde, maar gaf toe. Toen begon de glijpartij. Italië, Frankrijk, Engeland volgden. En Nederland ging begin in 1982 overstag – Philips – uiteraard – op de borst bij de Philips Sport Vereniging, TDK bij Ajax, Gouden Gids bij Feyenoord.
Anno nu lijkt de maat vol. Of juist niet, als het aan TSV Hartberg ligt. Daar is het shirt verworden tot een rollende reclamezuil. Een soort start up-beurs in polyester. De vraag is: waar eindigt dit? Krijgen we straks QR-codes op de kuiten? Flitsbezorging op de veters? “Deze schoenveter wordt gesponsord door Klarna”?
En ja, ik begrijp het. Sponsoring is broodnodig, vooral voor clubs met een begroting kleiner dan het salaris van een linksback bij Chelsea. Maar er is ook zoiets als fatsoen. Smaak. Een zekere kledinghygiëne. Want voetbal is ook theater. En in het theater draagt de acteur geen jasje met 38 logo’s erop, tenzij hij in Soldaat van Oranje: De NASCAR-editie meespeelt.
5 weetjes over Oostenrijkse voetbaltenues
- Sturm Graz kiest bewust voor zwart-wit
De club uit Graz houdt al jaren vast aan een strak zwart-wit gestreept tenue, geïnspireerd op Italiaanse stijl, met subtiele verwijzingen naar lokale architectuur. - Red Bull Salzburg wisselt vaker dan gemiddeld van design
Dankzij sponsor Red Bull krijgt de club jaarlijks opvallend moderne shirts met felle kleuren en creatieve grafische elementen, bedoeld voor een jong, internationaal publiek. - Austria Wien experimenteert met paars én cultuur
De iconische paarse shirts van Austria Wien worden regelmatig voorzien van prints of details die verwijzen naar Wenen als cultuurstad — van Jugendstil-motieven tot verwijzingen naar klassiek componisten. - LASK Linz bracht een shirt uit met stalen textuur
Als knipoog naar de industriële roots van de stad, bracht LASK een shirt uit met een grafisch patroon dat lijkt op geborsteld staal — ongebruikelijk én gewaardeerd onder fans. - Oostenrijkse clubs werken steeds vaker samen met modemerken
Clubs als Rapid Wien en WSG Tirol hebben speciale limited edition shirts uitgebracht in samenwerking met lokale streetwear-labels, waardoor voetbalmode steeds vaker de catwalk op kruipt.
