China mag dan nog altijd de wereld voorzien van auto’s, speelgoed en elektronica, maar het is zijn status als sneakerfabriek van de wereld kwijt. Die titel is inmiddels verschoven naar Vietnam, waar de bedrijvigheid rond Ho Chi Minhstad het nieuwe centrum van de schoenenindustrie vormt.
In de fabrieken rondom de stad worden schuimzolen, katoenen veters en meshstoffen gemaakt, die per vrachtwagen naar assemblagehallen gaan en vervolgens in containers verdwijnen richting wereldhavens. Vanuit de rivier de Dong Nai vertrekken miljoenen paren sneakers van Nike, Adidas, Saucony en Brooks.
De industrie die wél van China loskomt
Voor veel sectoren is het nagenoeg onmogelijk om zonder China te produceren: het land beschikt over grondstoffen, arbeidskracht en industriële infrastructuur die nauwelijks te evenaren zijn. Maar de sneakerwereld vormt een uitzondering. De grote merken produceren nog wel in China, maar die schoenen zijn vooral bestemd voor de Chinese markt zelf. De export komt inmiddels grotendeels uit Vietnam, dat China voorbij is gestreefd als belangrijkste exporteur van sneakers wereldwijd.
De omslag werd voelbaar in april, toen president Trump dreigde met een importtarief van 46 procent op goederen uit Vietnam. De beurskoersen van Nike en Adidas kelderden direct. Inmiddels is dat tarief, na een voorlopig handelsakkoord, teruggebracht tot 20 procent – maar de onzekerheid is groot. Nike schat dat de wereldwijde tariefverhogingen het bedrijf dit jaar een miljard dollar extra kosten.
De verschuiving is niet van de ene op de andere dag ontstaan. In de jaren zeventig verhuisden merken als Nike hun productie van de VS naar Zuid-Korea en Taiwan, waar schoenen sneller en goedkoper konden worden gemaakt. In de jaren tachtig bood China met zijn open economie een nog aantrekkelijker alternatief. Maar ondertussen werkte ook Vietnam gestaag aan economische hervormingen.
Toen de Chinese lonen in de jaren 2010 begonnen te stijgen, grepen de merken hun kans. Vietnam bood jonge arbeidskrachten, een pro-investeringsregering en politieke stabiliteit. Sinds de handelsoorlog tussen de VS en China in 2018, is die trend alleen maar versneld.
De kracht van een lokale keten
Het succes van Vietnam zit in de lokale keten: een bedrijf als Jones & Vining – een Amerikaans producent van schoenmallen en inlegzolen – verhuisde al in 2011 naar het land. De fabriek produceert jaarlijks meer dan 500.000 schoenmallen en 20 miljoen inlegzolen, waarvan het grootste deel direct naar naburige fabrieken gaat.
In tegenstelling tot andere industrieën is de sneakerproductie sterk regionaal georganiseerd. Dat maakt snelle levering mogelijk en beperkt de afhankelijkheid van verre leveranciers. Toch komen sommige grondstoffen, zoals rubber, nog steeds uit China.
De toename van productie in Vietnam roept ook nieuwe zorgen op. Amerikaanse douaneautoriteiten willen strenger toezien op producten die via Vietnam worden ‘doorgestuurd’ vanuit China. Washington overweegt zelfs extra heffingen tot 40 procent op zulke goederen. Voorlopig blijft Vietnam echter het epicentrum van de mondiale sneakerproductie. Waar ooit Chinese fabrieken model stonden voor efficiëntie, heeft Vietnam geleerd dezelfde precisie te leveren – maar met lagere kosten en meer wendbaarheid.
Analyse: globalisering in beweging
De verschuiving van China naar Vietnam toont hoe globalisering niet verdwijnt, maar van gedaante verandert. Productieketens blijven grensoverschrijdend, maar worden smaller, lokaler en flexibeler. Bedrijven willen niet langer volledig afhankelijk zijn van één land — of dat nu China is of Vietnam.
De pandemie, handelsoorlogen en geopolitieke spanningen hebben die kwetsbaarheid blootgelegd. Vietnam profiteert nu van die hertekening van de mondiale kaart, maar ook hier zal de cyclus zich herhalen zodra lonen stijgen en de volgende ‘goedkope werkplaats’ zich aandient.
De sneaker, ooit een symbool van jeugd en snelheid, is zo opnieuw een spiegel van zijn tijd: een product dat razendsnel beweegt door een wereld die steeds minder zeker is over waar die beweging eindigt.
5 Veelgestelde vragen
1. Waarom verplaatsen sneakermerken hun productie van China naar Vietnam?
Omdat de lonen in China stijgen, terwijl Vietnam jong personeel, lagere kosten en een pro-investeringsbeleid biedt.
2. Welke merken produceren hun sneakers in Vietnam?
Onder meer Nike, Adidas, Saucony en Brooks Sports hebben grote fabrieken in en rond Ho Chi Minhstad.
3. Heeft China nog een rol in de sneakerindustrie?
Ja, vooral voor de binnenlandse markt en voor grondstoffen zoals rubber en zolen.
4. Wat is de invloed van Amerikaanse handelstarieven op deze verschuiving?
De tarieven onder president Trump hebben de overgang naar Vietnam versneld, al blijft de onzekerheid over nieuwe importheffingen groot.
5. Wat betekent deze ontwikkeling voor werknemers in Vietnam?
Voor veel arbeiders biedt de industrie stabiliteit en betere inkomens, maar ook afhankelijkheid van een grillige mondiale markt.
