Toen de wereld tijdens de coronapandemie massaal vanuit huis ging werken, voorspelden veel modekenners het einde van het mannenpak. Waarom zou je nog een pak aantrekken als je collega’s je alleen vanaf borsthoogte zagen? De joggingbroek werd kantooruniform, sneakers vervingen nette schoenen en iedere dag voelde als casual friday.
Nog geen vijf jaar later blijkt die voorspelling opvallend kortzichtig. Het mannenpak is terug. Niet als verplicht uniform voor de werkvloer, maar als een bewuste keuze. En juist dat maakt deze comeback zo interessant.
Het einde van de verplichting
Er was een tijd dat een pak vooral stond voor plicht. Je droeg het naar kantoor, naar een sollicitatie of naar een bruiloft. Niet omdat je daar per se zelf heel veel trek in had, maar omdat het zo hoorde.
Maar juist omdat mannen het pak niet meer hóéven te dragen, ontdekken ze opnieuw de lol ervan. Het colbert verdwijnt niet meer direct in de kast zodra de werkdag voorbij is. Een wollen jasje draag je tegenwoordig net zo makkelijk op een jeans, terwijl een pantalon moeiteloos wordt gecombineerd met een wit T-shirt of een fijngebreide polo. Het nieuwe pak voelt daardoor minder als een uniform en meer als je favoriete jas.
Ook de snit veranderde mee. Het strakke silhouet met smalle revers en een stropdas die geen millimeter mocht afwijken, maakte plaats voor zachtere tailoring. Ongevoerde jasjes, lossere pantalons, soepelere stoffen en meer bewegingsvrijheid. Comfort, een van de weinige blijvende erfenissen van corona, geven we namelijk niet meer op.
Een pak verandert ook iets in je hoofd
De terugkeer van het pak is niet alleen esthetisch. Er gebeurt ook iets psychologisch. Onderzoek naar enclothed cognition laat zien dat kleding invloed heeft op ons gedrag en zelfs op de manier waarop we denken. Wanneer we kleding dragen met duidelijke, formele lijnen – een goed gesneden colbert, een scherpe schouder, een pantalon die perfect valt – registreert ons brein dat als een teken van formaliteit en verantwoordelijkheid. Dat vertaalt zich naar meer concentratie, een groter gevoel van zelfvertrouwen en een hoger niveau van abstract denken.
Een pak is daarmee meer dan stof. Het aantrekken ervan wordt een ritueel. Net zoals een topsporter zijn schoenen strikt of een muzikant zijn instrument stemt voordat hij het podium opgaat, helpt een pak je mentaal de knop om te zetten. Niet omdat de kleding het werk doet, maar omdat jij jezelf serieuzer neemt zodra je haar aantrekt.
Schrijver Gay Talese, misschien wel de best geklede journalist ooit, verwoordde het treffend: ‘Het aantrekken van een prachtig ontworpen pak tilt mijn stemming op, versterkt mijn zelfbeeld en helpt me te profileren als een man die oog heeft voor detail.’
Driehonderdvijftig jaar oud
Opmerkelijk genoeg is het moderne pak nauwelijks veranderd sinds de zeventiende eeuw.
In 1666 besloot de Engelse koning Charles II dat de uitbundige, met kant en borduurwerk versierde hofkleding plaats moest maken voor iets soberders. Hij introduceerde een lange jas, een gilet, een cravat – de voorloper van de stropdas – een kniebroek en een hoed. Daarmee legde hij de basis voor het driedelige pak zoals we dat vandaag nog steeds kennen.
Zelfs een detail als de knopen aan de rechterkant van het jasje stamt uit die tijd. Het idee was praktisch: met de linkerhand kon het jasje worden geopend, terwijl de rechterhand vrij bleef om een zwaard te trekken.
Dit zijn de beste filmpakken uit de geschiedenis.
Sindsdien veranderde vooral de smaak. Revers werden breder of smaller. Jasjes langer of korter. Broeken wijder of juist slanker. Brooks Brothers introduceerde rond 1900 het eerste confectiepak en ontwerpers gaven het silhouet telkens opnieuw vorm. Maar de basis bleef verrassend onveranderd.
Nieuwe elegantie
Ook cultureel is de timing logisch. Twintig jaar geleden wilde iedere man eruitzien als een rapper. Tien jaar geleden als een sneakerverzamelaar. Die generatie is inmiddels dertig of veertig geworden. Ze hoeven zichzelf niet meer te bewijzen. Ze zoeken geen aandacht meer, maar stijl.
Dat zie je terug op de catwalks van Prada, Saint Laurent, Gucci en Zegna, maar ook bij Supreme, dat tegenwoordig net zo makkelijk een wollen pak presenteert als een hoodie. Tailoring is terug, alleen veel losser dan vroeger.
Het sluit bovendien aan bij een bredere ontwikkeling. We koken uitgebreider. Drinken betere wijn. Kopen mooiere meubels. We investeren in kwaliteit, niet alleen omdat die langer meegaat, maar ook omdat we er dagelijks plezier aan beleven. Waarom zou dat voor kleding anders zijn?
Het mannenpak is terug, maar niet omdat mannen weer formeel willen zijn. Het is terug omdat elegantie eindelijk weer vrijwillig is geworden.
